Emblem
Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің
ресми ақпараттық ресурсы
Menu
Emblem
Close button

Заңнамалық актілерге ревизия жүргізу және заңнаманың тұрақтылығын қамтамасыз ету — М. Бекетаев Президент Жолдауының іске асырылуы туралы айтып берді

Дүйсенбі, 30 Қараша 2020, 18:10:26

ҚР әділет министрі Марат Бекетаев онлайн-брифингте Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында берген тапсырмаларының іске асырылу барысы туралы баяндады.

Мемлекет басшысы өзінің 2020 жылғы 1 қыркүйектегі «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» Жолдауында мемлекеттік басқару, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік-экономикалық салалардағы және басқа да бірқатар мәселелерді шешу қажеттігін атап өтті.

Бірінші, Мемлекет басшысы пандемия тәжірибесін ескере отырып, құқықтық регламенттеу деңгейлерінің арасындағы теңгерімді қамтамасыз етуге бағытталған тетіктерді әзірлеуді тапсырды.

Президент атқарушы билік қызметінің шектен тыс заңнамалық регламенттелуі туындаған мәселелерге шұғыл ден қоюға кедергі келтіргенін айтты. Сондықтан, аталған мәселені Құқықтық саясат тұжырымдамасы аясында қарастыру тапсырылды. 

«Бұл міндетті іске асырудың алдын-ала тәсілдері туралы айта отырып, нақты құқықтық қатынастарда икемді реттеуді қамтамасыз ету мақсатында қайта қарастырылатын толық нормаларды анықтау үшін заңнамалық актілерге тексеріс жүргізу көзделеді», — деді министр.

Екіншіден, қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңнамасының тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша тәсілдерді әзірлеу міндеті қойылды.

Бұл үшін Әділет министрлігі құқық қорғау органдарымен бірлесіп тұрақтылықты қамтамасыз етудің тиісті тетіктерін әзірлеу бойынша жұмыс жүргізуде.

Мысалы, Қылмыстық және Қылмыстық іс жүргізу кодекстеріне түзетулер енгізу жиілігін төмендетуге осы салада ұсынылған бастамаларды пысықтау тетіктерін күшейту арқылы қол жеткізуге болады.

Үшіншіден, мүдделі органдармен бірлесіп "әкімшілік" және "қылмыстық" құқық бұзушылық ұғымдарын нақтылау бойынша жұмыс жүргізілуде.

  • «Әкімшілік құқық бұзушылық» деген жаңа ұғым өлшем ретінде қызмет етуге тиіс:

  • әкімшілік құқық бұзушылық құрамын ӘҚБтК-ге қосу үшін;

  • әкімшілік санкциялар мөлшері мен түрін анықтау үшін;

  • Қылмыстық кодекстің жеке құрамын криминализациялау немесе қылмыссыздандыру үшін.

Төртінші, Мемлекет басшысы сот процестерінде адвокат пен прокурор құқықтарының теңдігін қамтамасыз ету қажеттігін жеке атап өтті.

Аталған тапсырманы орындау үшін адвокаттық қоғамдастықпен бірлесіп Адвокаттық қызмет және заң көмегі мәселелері жөніндегі заң жобасына енгізілген түзетулер әзірленді. Бұл түзетулер адвокаттардың сот процестеріндегі өкілеттіктерін кеңейтеді. 

Заң жобасы Мәжілістің қарауында.

«Әділет министрлігі, сонымен қатар 43 іс-шара бойынша бірлесіп орындаушы болып белгіленгенін атап өту керек. Іс-шараларды іске асыру барысында біз жауапты мемлекеттік органдарға жан-жақты құқықтық қолдау көрсетеміз, сондай-ақ тиісті ұсыныстар әзірлеуге қатысамыз», — деді М. Бекетаев.

 

Уақыт өз ережелерін құқықтық салада да белгілейді

Журналистердің сұрақтарына жауап бере отырып, министр қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңнамасының тұрақтылығын қамтамасыз ету және оны іске асыру қажеттігі туралы айтты.

Министрдің айтуынша, қылмыстық құқық — бұл мемлекет қылмыстармен күресу қажет болған кезде қолданатын құралдар. Яғни, қылмысқа қарсы күрес бойынша мемлекет жүргізіп отырған саясат қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу кодекстерінде, сондай-ақ қылмыстық атқару кодексінде көрініс табады.

«Мемлекет қоғамға қандай саясат жүргізіп жатқандығы туралы нақты белгі беруі керек. Егер мұндай белгілер жиі берілетін болса, олар өзгереді, содан кейін белгілер дәл емес және оларды кейде түсіну оңай емес. Бұл сондай-ақ құқық қолдану үшін өте маңызды. Құқық қорғау, сот органдары қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу, Қылмыстық атқару кодекстерін біркелкі қолдануға тиіс. Ал өзгерістердің жиі енгізілуі біркелкі қолдануға кедергі келтіреді. Сондықтан біз құқықтық мемлекет стандарттарына жақындау үшін тұрақтылық туралы айтамыз», — деді М. Бекетаев.

Әділет министрлігі мынадай тетіктерді дамытуды ұсынады. Кез-келген өзгерістер барлық мүдделі тараптармен кеңінен, көпшілік алдында талқылануы керек, сондықтан әркім өз көзқарасын білдіруге және осы көзқарасты тыңдауға мүмкіндік алады.

Заңға тәуелді реттеу мен заң деңгейінде нормаларды белгілеудің ара қатынасы туралы айта келіп, М. Бекетаев Қазақстанның жаңа тарихына тоқталды. Заңдар деңгейінде реттеу қажеттілігі туындаған кезең болды. Судьялар, құқық қорғаушылар заң нормаларын тікелей қолданған кезде тікелей заңдар болды. Бірақ бұл заңдардың аса егжей-тегжейлі болуын қажет етті, ең ұсақ-түйек нәрселерге дейін заңда белгілі бір жағдайларды белгілеу қажет болды. Бұл құқық қорғаушылардың дискрециялық өкілеттіктерінің кеңдігіне байланысты қажет болды. Қатаң, жұмсағырақ санкцияны қолдануға немесе нақты жағдайда бір немесе басқа шешім қабылдауға болатын болды. Бұл дискрецияны азайту үшін осындай тәсілдер қолданылды.

«Өмірдің өз ережері бар. Қазіргі таңда технологиялар тез дамып, оқиғалар жылдам өзгеріп жатқаны түсінікті, пандемия тағы да белгілі бір нәрселерді көрсетті. Белгілі бір икемділікті сақтау қажет екенін түсіндік. Әсіресе дағдарыс жағдайында шешім қабылдау жылдамдығын қамтамасыз ету қажет екенін түсіндік. Президент тиісті тапсырма берді. Бұл теңгерімді жоғалтпау керек: бір жағынан тез шешім қабылдау керек, екінші жағынан заңнаманың тұрақтылығын қамтамасыз ету қажет», — деді министр.

Қазіргі таңда Әділет министрлігі басқа министрліктермен бірлесіп жаңа тәсілдерді әзірлеу бойынша жұмыс жүргізіп жатыр. Олардың ішінде — әрбір мемлекеттік органның өз реттеу саласында мониторинг жүргізуі, шешім қабылдау процесінің ашықтығын қамтамасыз ету үшін тетіктерді енгізуі.

 

Адвокаттардың құқықтары кеңейтіледі

М. Бекетаев бүгінгі таңда Мәжілісте қаралып жатқан адвокаттық қызмет және заң көмегі мәселелері жөніндегі жаңа заң жобасы адвокаттардың позициясын қалай жақсартатынын айтып берді. Оның айтуынша, депутаттар ұсынған бірнеше түзетулер адвокаттардың өкілеттіктерін кеңейтуді ұсынады. Атап айтқанда, адвокаттарға қылмыстық процестің алдыңғы кезеңдерінде тергеу материалдарын қолжетімді ету ұсынылады. Бұл түзетулер талқылануда. Бірақ, жалпы, мақсаты қазірдің өзінде түсінікті. Әңгіме адвокаттардың өкілеттіктерін нығайтуға қатысты. Сондай-ақ, бұл заң кеңесшілерінің өкілеттіктеріне де байланысты.

«Заң кеңесшілерінің кейбір мәселелері бойынша адвокаттармен салыстырғанда өкілеттіктердің көлемі азырақ. Біз бұл көлемді толықтыруды ұсынамыз. Сондай-ақ, заң кеңесшілерінің қызметіне кедергі келтіргені үшін жауапкершілік енгізу туралы мәселе де қарастырылуда», — деді министр.

Жалпы, бұл депутаттық заң жобасы адвокатура институты мен заң кеңесшілері палатасы институтын дамытуға бағытталған. Мұнда өзін-өзі реттеу институттарының дамуы туралы атйлып тұр. Бұл ұйымдардың қалай қаржыландырылатындығын және олардың функцияларын орындау үшін ресурстармен қаншалықты қамтамасыз етілгенін нақты көрсету қажет.

 

Жаңа партиялар өздері туралы мәлімдеуі керек

Сондай-ақ М. Бекетаев сайлау науқаны алдында партияларды тіркеуге қатысты түсініктеме берді. 

«Президенттің Парламенттегі оппозиция туралы тапсырмасы бар. Бұл тікелей мағынадағы оппозиция емес. Парламентте жеңіске жеткен, билеуші партия бар және парламентте көпшілік дауыс алмаған басқа партиялар бар, бірақ олардың Парламентте депутаттық орындары бар. Бұл партиялардың дауысы анық және айқын естілуі үшін механизмдер енгізілді», — деді ол.

Бұл «Ақжол» партиясы ұсынған, Парламентте бар, бірақ көпшілігі жоқ мұндай партиялардың комитеттердің төрағалары мен хатшылары бойынша кепілдендірілген квоталары болғандығы туралы заң жобасы.

Бұл заң жобасы қабылданды. Соның нәтижесінде мұндай партияларда Мәжілістегі комитеттің бір төрағасына және Мәжілістегі комитеттердің екі хатшысына квота бар. Сондай-ақ, мұндай партиялар үкімет сағаттарын бастауға және осы оң сағаттарда талқылау тақырыбын анықтауға құқылы. Сонымен қатар мұндай партиялардың Парламент Мәжілісіндегі кез келген іс-шарада тыңдалуға құқығы бар. Яғни, мұндай партия фракциясының төрағасына сөз бермеу мүмкін емес. Бұл оның құқығы. Бұл тетіктер Парламент Мәжілісінде неғұрлым айқын, айқын дауыс беруді қамтамасыз етеді.

М. Бекетаевтың айтуынша, оппозициялық партияларды тіркеуге қатысты өтінімдер болды. 

«Мен өтініштерді оппозициялық деп айтпас едім, тек бір топ адам Әділет министрлігіне саяси партия құру процедурасын бастау үшін өтініштер жіберді. Бұл өтініштер заңмен белгіленген ережелерге сәйкес келмеді. Сондықтан сәтсіздіктер болды. Бұл топтардың барлық қателіктерді түзетуге және осындай өтініштерді қайта беруге құқығы бар», — деді министр.

Сондай-ақ ол партияларды құру өте күрделі әрі қымбат процесс екенін атап өтті. 

«Бұл партия құрғысы келген адам құжаттарды тіркеуге беріп, бірден құра салды деген сөз емес. Жоқ. Ол өзінің беделге ие екенін, пікірлестері бар екенін, партия құруға ресурстары бар екенін көрсетуі керек. Міне, тіркеу рәсімі бойынша заңның талаптары осыған бағытталған», — деді министр.

Алайда, М. Бекетаевтың айтуынша, заң бойынша қанша партия өтініш бергенін, нақты кім бергенін айтуға болмайды. Себебі бұл өтінішті беруші бастамашы болған адамдар тобының ғана құқығы. Әділет министрлігі мұндай ақпаратты ашық жария ете алмайды.

Сонымен қатар, саяси партияларды құру процедуралары ашық жарияланады. Мысалы, съезд өткізу. Егер партия жарғысы, бағдарламасы бекітілетін съезді өткізуге бастамашы болса, олар баспасөзге хабарландыру беріп, өздері туралы жариялауға міндетті. Олар туралы Әділет министрлігі емес, өздері мәлімдеуі керек.

Сондай-ақ, М. Бекетаев Қазақстанда оппозициялық және оппозициялық емес партиялар жоқ деп санайды. Саяси партиялар бар, олар қандай бағдарлама, алдына қандай мақсаттар қояды, бұл олардың шешімі. Кез келген партия саяси партия болып саналады, олар өз бағдарламасын дербес анықтайды, өз көзқарасын дербес қалыптастырады. Бірақ сайлауға бар деп мәлімдеген, жария етілген партиялар ғана қатысады.


Қазақстанның Премьер-Министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-ботқа жазылыңыз


Жаңалықтар тізбегі
17 Қаңтар 2021, 10:29
Видеодайджест: «Аптаның айшықты оқиғалары» №95
16 Қаңтар 2021, 12:05
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №937 Қаулысы
16 Қаңтар 2021, 11:41
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №949 Қаулысы
16 Қаңтар 2021, 11:31
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 29 желтоқсандағы №915 Қаулысы
15 Қаңтар 2021, 19:07
Қазақстан Президенті Парламент Мәжілісінің пленарлық отырысына қатысты
15 Қаңтар 2021, 17:08
Бақытжан Темірболат «ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасы» ММ директоры қызметіне тағайындалды
15 Қаңтар 2021, 16:25
ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Асқар Маминді Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі қызметіне тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды
15 Қаңтар 2021, 12:55
Қасым-Жомарт Тоқаев VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясының ашылуына қатысты
15 Қаңтар 2021, 11:56
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың VII шақырылымдағы Парламенттің бірінші сессиясының ашылуында сөйлеген сөзі
15 Қаңтар 2021, 10:04
ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы Жарлыққа қол қойды
14 Қаңтар 2021, 19:24
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 31 желтоқсандағы №965 Қаулысы
14 Қаңтар 2021, 19:14
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №950 Қаулысы
14 Қаңтар 2021, 18:49
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 31 желтоқсандағы №960 Қаулысы
14 Қаңтар 2021, 16:44
«Nur Otan» партиясының Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев Парламент Мәжілісіндегі партия фракциясының отырысына қатысты
14 Қаңтар 2021, 09:55
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 28 желтоқсандағы №898 Қаулысы
14 Қаңтар 2021, 09:06
ҚР Президенті Қ. Тоқаев жетінші шақырылған Қазақстан Республикасы Парламентінің бірінші сессиясын шақыру туралы Жарлыққа қол қойды
13 Қаңтар 2021, 10:59
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №943 Қаулысы
12 Қаңтар 2021, 20:12
Америкалық «Valmont Industries» Қазақстанда алдыңғы қатарлы суару жүйелері зауытын ашады
12 Қаңтар 2021, 19:20
Нұрсұлтан Назарбаев Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеубердіні қабылдады
12 Қаңтар 2021, 18:00
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 31 желтоқсандағы №955 Қаулысы
12 Қаңтар 2021, 17:52
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №941 Қаулысы
12 Қаңтар 2021, 14:40
ҚР Үкіметінің отырысы, 12.01.2021
12 Қаңтар 2021, 14:16
2020 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда мұнай және конденсат өндіру көлемі 85,7 млн тоннаны құрады — Н. Ноғаев
12 Қаңтар 2021, 13:13
Қазақстанның агроөнеркәсіп кешенінің салалары 2020 жылы оң даму қарқынын көрсетті
12 Қаңтар 2021, 13:00
2020 жылдың қорытындысы бойынша мемлекеттік бюджетке кіріс жоспары 102,7% атқарылды — Е. Жамаубаев
12 Қаңтар 2021, 11:55
Көлік құралдарын шығару машина жасау саласының өсуіне оң әсер етті —  Б. Атамқұлов
12 Қаңтар 2021, 10:51
2020 жылдың қорытындысы бойынша Ұлттық қордың кірісі оң болып қалды — Е. Досаев
12 Қаңтар 2021, 10:43
2020 жылы жұмыспен қамту шараларымен 1,4 млн адам қамтылды, 700 мың кәсіпкерге салықтық жеңілдіктер жасалды — ҰЭМ 
12 Қаңтар 2021, 10:02
2020 жылы нақты сектор ҚР ұлттық экономикасы тұрақтылығының негізгі факторына айналды
11 Қаңтар 2021, 15:16
12 қаңтарда Үкімет үйінде Қазақстан Үкіметінің отырысы өтеді
11 Қаңтар 2021, 15:04
Видеодайджест: «Аптаның айшықты оқиғалары» №94
11 Қаңтар 2021, 13:30
Мемлекет басшысы Қазақстан халқы Ассамблеясының атынан Парламент Мәжілісіне сайланатын депутаттарға дауыс беру рәсіміне қатысты
11 Қаңтар 2021, 11:30
Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясынан Парламент Мәжілісіне сайланатын депутаттарға дауыс беру рәсіміне қатысты
11 Қаңтар 2021, 10:36
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин Мәжіліс депутаттарының сайлауында ҚХА атынан дауыс берді
11 Қаңтар 2021, 02:15
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Nur Otan» партиясының республикалық сайлауалды штабына барды
10 Қаңтар 2021, 16:00
Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұр-Сұлтан қаласындағы №115 сайлау учаскесіне барды
10 Қаңтар 2021, 15:30
Қасым-Жомарт Тоқаев Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауында дауыс берді
10 Қаңтар 2021, 07:46
ҚР Премьер-Министрі А. Мамин парламент сайлауында дауыс берді
09 Қаңтар 2021, 15:32
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №947 Қаулысы
09 Қаңтар 2021, 15:29
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №944 Қаулысы
09 Қаңтар 2021, 15:26
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №946 Қаулысы
09 Қаңтар 2021, 15:22
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №939 Қаулысы
09 Қаңтар 2021, 15:17
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы №930 Қаулысы
08 Қаңтар 2021, 15:54
Дүниежүзілік банк 2020 жылы Қазақстан экономикасының динамикасын бағалауды жақсартты
08 Қаңтар 2021, 14:03
Қазақстан АХҚО алаңы арқылы АҚШ-пен инвестициялық ынтымақтастықты арттырады
07 Қаңтар 2021, 14:30
Нұрсұлтан Назарбаевқа Қазақстан Православ шіркеуінің жоғары наградасы – «Алғыс» ордені табыс етілді
07 Қаңтар 2021, 08:08
ҚР Премьер-Министрі Асқар Мамин қазақстандықтарды Рождество мерекесімен құттықтады
07 Қаңтар 2021, 08:05
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Рождество мерекесімен құттықтауы
06 Қаңтар 2021, 18:17
Мемлекет басшысы Сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтановты қабылдады
06 Қаңтар 2021, 17:44
«Nur Otan» партиясының Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев партияның Саяси кеңесі Бюросының мүшесі, Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады
Депутаттық сауал
© 2019 - 2020 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Баспасөз Қызметі.
SoftDeCo компаниясының жобасы.